برای درمان نازایی چه بخوریم

اولین قدم برای درمان نازایی، اصلاح تغذیه است. مصرف سبزیجات تازه، مغزها، ماهی، تخم مرغ و غلات کامل باعث تقویت تخمک و اسپرم می شوند. ویتامین هایی مثل فولیک اسید، ویتامین D، آهن و روی نقش مهمی در افزایش قدرت باروری دارند. در مقابل، فست فود، قند زیاد، نوشابه و چربی های ناسالم شانس بارداری را کاهش می دهند.

البته در کنار تغذیه اصولی، مراجعه به بهترین دکتر نازایی در تهران نقش مهمی در تسریع روند درمان ناباروری دارد زیرا ممکن است تنها با تغذیه این مشکل درمان نشود و نیاز به روش های تخصصی مانند درمان نازایی با آی وی اف (IVF) نیاز باشد.

در ادامه مقاله به طور کامل بررسی می کنیم که دقیقا چه بخوریم و از مصرف چه چیزهایی پرهیز کنیم تا بارداری موفق داشته باشیم.

چرا تغذیه در درمان نازایی مهم است؟

طبق مطالعات انجام شده و گزارش های منتشر شده توسط سازمان بهداشت جهانی حدود ۱۵% زوج ها در جهان نابارور هستند که طبق مطالعات دانشگاه هاروارد در برخی موارد تا ۳۰% مشکلات باروری با اصلاح سبک زندگی و تغذیه قابل درمان است

تغذیه نقش مستقیمی در عملکرد سیستم تولید مثل دارد. موادغذایی مناسب تاثیرات مثبتی همچون موارد زیر دارد:

• تعادل هورمون های جنسی را حفظ می کند.
• تخمک گذاری را منظم تر می کند.
• کیفیت و تحرک اسپرم را افزایش می دهد.
• التهاب بدن را کاهش می دهد.
• مقاومت به انسولین را کنترل می کند.
• گردش خون رحم و بیضه ها را بهبود می بخشد.

بدن برای تولید تخمک و اسپرم سالم به ویتامین ها، موادمعدنی، پروتئین و چربی های سالم نیاز دارد.

بهترین مواد غذایی برای درمان نازایی

مصرف موادغذایی سالم با تنظیم هورمون ها، تامین ویتامین ها و مواد معدنی ضروری، باعث بهبود کیفیت تخمک و اسپرم می شود. در ادامه، مهم ترین خوراکی های مفید برای افزایش قدرت باروری را معرفی می کنیم.

  ۱. سبزیجات برگ سبز تیره

سبزیجات سبز مانند کلم بروکلی، اسفناج و جعفری سرشار از اسید فولیک، آهن و آنتی اکسیدان ها هستند که باعث بهبود تخمک گذاری و سلامت رحم می شوند. این سبزیجات با کاهش التهاب و تقویت خون رسانی، نقش مهمی در افزایش شانس بارداری دارند.

   ۲. غلات کامل

موادغذایی حاوی غلات مانند نان سبوس دار، جو دو سر و برنج قهوه ای باعث تنظیم قند خون و کاهش مقاومت به انسولین می شوند. تعادل قند خون باعث بهبود عملکرد هورمونی و منظم تر شدن تخمک گذاری می شود.

بیش از ۴۰% زنان مبتلا به تخمک گذاری نشانه ای از مقاومت به انسولین دارند حتی اگر قند خون طبیعی داشته باشند، یعنی با افزایش انسولین، هورمون مردانه افزایش می یابد درنتیجه تخمک گذاری با اختلال مواجه می شود.

  ۳. مغزها و دانه ها

گردو، بادام، تخمه کدو و دانه چیا حاوی امگا ۳، ویتامین E و روی هستند که در بهبود کیفیت تخمک و افزایش تعداد و تحرک اسپرم نقش دارند. این موادغذایی از سلول های تولید مثل در برابر آسیب های محیطی که باعث تداخل در تخمک و اسپرم می شود، محافظت می کند.

  ۴. ماهی های چرب

سالمون و ساردین سرشار از اسیدهای چرب امگا ۳ هستند که التهاب بدن را کاهش داده و تعادل هورمونی را تقویت می کنند. مصرف منظم آن ها باعث بهبود کیفیت تخمک و عملکرد اسپرم می شوند.

  ۵. تخم مرغ

تخم مرغ منبع عالی پروتئین، کولین و ویتامین D است که در رشد و سلامت سلول های جنسی نقش مهمی دارند. مصرف متعادل آن باعث تقویت تخمک و افزایش کیفیت اسپرم می شود.

  ۶. حبوبات

عدس، لوبیا و نخود سرشار از آهن گیاهی و پروتئین هستند که باعث تنظیم تخمک گذاری و پیشگیری از کم خونی می شود. دریافت کافی آهن برای حفظ تعادل هورمونی در زنان بسیار مهم است.

طبق پژوهش های منتشر شده در مجله علمی انجمن پزشکی تولید مثل آمریکا مصرف پروتئین های گیاهی تا ۵۰% خطر ناباروری تخمک گذاری را کاهش می دهد.

  ۷. میوه های آنتی اکسیدانی

انار، توت فرنگی، بلوبری و مرکبات سرشار از ویتامین C و آنتی اکسیدان ها هستند که از تخمک و اسپرم در برابر آسیب محافظت می کنند. این میوه ها به بهبود کیفیت اسپرم و افزایش سلامت تخمک ها کمک می کنند.

  ۸. لبنیات باکیفیت

مصرف متعادل لبنیات کامل باعث تنظیم هورمون ها و بهبود تخمک گذاری می شوند، زیرا لبنیات منبع خوبی از کلسیم و ویتامین D هستند که برای سلامت سیستم تولید مثل ضروری هستند.

  ۹. روغن زیتون و چربی های سالم

روغن زیتون، آووکادو و چربی های غیراشباع باعث کاهش التهاب و بهبود عملکرد هورمونی می شوند. این چربی ها جایگزین مناسبی برای چربی های مضر هستند و به سلامت باروری کمک می کنند.

هورمون های جنسی از کلسترول ساخته می شوند وقتی از رژیم های کم چرب شدید پیروی شود چرخه قاعدگی مختل می شود. مطالعه ای در اروپا نشان داد زنانی که رژیم مدیترانه ای دارند تا ۴۰% شانس موفقیت بالاتری در ivf داشته اند.

ویتامین های ضروری برای باروری

ویتامین / ماده معدنی	نقش در باروری	میزان مصرف روزانه پیشنهادی
اسید فولیک	کمک به تخمک گذاری سالم و جلوگیری از نقص های جنینی	۴۰۰–۸۰۰ میکروگرم (زنان قبل و هنگام بارداری)
ویتامین D	تنظیم هورمون های باروری و بهبود عملکرد تخمدان ها	۱۵–۵۰ میکروگرم
ویتامین E	بهبود کیفیت تخمک و افزایش سلامت اسپرم	۱۵ میلی‌گرم
ویتامین C	افزایش تحرک اسپرم و محافظت از سلول های تولید مثل	۷۵–۹۰ میلی‌گرم
ویتامین B12	تقویت عملکرد سیستم تولید مثل و کمک به تقسیم سلولی سالم	۲.۴ میکروگرم
آهن	پیشگیری از اختلال تخمک گذاری و کاهش خطر کم خونی	۱۸ میلی‌گرم (زنان قبل بارداری) / ۸ میلی‌گرم (مردان)
روی (Zinc)	افزایش تعداد، کیفیت و تحرک اسپرم	۸–۱۱ میلی‌گرم
سلنیوم	بهبود کیفیت اسپرم و محافظت در برابر آسیب هایی که تخمک و اسپرم را تهدید می کنند.	۵۵ میکروگرم
امگا ۳	کاهش التهاب و بهبود عملکرد تخمدان ها و اسپرم	۲۵۰–۵۰۰ میلی‌گرم (EPA+DHA)

تغذیه مفید برای درمان نازایی زنان

برای تقویت تخمک و افزایش شانس بارداری در زنان توصیه می شود که توصیه های تغذیه ای زیر را رعایت کنید:

• مصرف روزانه سبزیجات برگ سبز
• دریافت کافی اسید فولیک
• استفاده از پروتئین باکیفیت (ماهی و تخم مرغ)
• کاهش مصرف قند و کربوهیدرات ساده
• مصرف چربی های سالم مانند روغن زیتون
• کنترل وزن (چاقی و لاغری شدید هر دو مضر هستند)

اگر به تخمدان پلی کیستیک مبتلا هستید، رژیم کم قند و کم کربوهیدرات ساده بسیار موثر است. یکی از دلایل ناباروری تنبلی تخمدان است برای اطلاعات بیشتر درباره آیا کیست تخمدان باعث ناباروری میشود کلیک کنید.

تغذیه مفید برای درمان ناباروری مردان و تقویت اسپرم

برای افزایش کیفیت و تعداد اسپرم مردان باید نکات زیر را رعایت کنند:

• غذاهای سرشار از روی مانند گوشت کم چرب و تخمه کدو مصرف کنند.
• میوه های حاوی آنتی اکسیدان مانند انار، بلوبری و کیوی مصرف کنند.
• ماهی های چرب مصرف کنند.
• شکلات تلخ بالای ۷۰٪
• آب کافی بنوشند.
• مصرف فست فود و چربی ترانس را کاهش دهند.
• مصرف سیگار و الکل را قطع کنند.

آنتی اکسیدان ها نقش مهمی در جلوگیری از آسیب و اختلال به دی ان ای اسپرم دارند.

برای اطلاعات بیشتر علت ناباروری در زنان و مهمترین علت ناباروری مردان را مطالعه نمایید.

غذاهای ممنوعه برای زوجین نابارور

برای افزایش شانس بارداری، بهتر است این موارد محدود یا حذف شوند:

• فست فود: حاوی چربی های ناسالم و مواد افزودنی است که تعادل هورمونی را مختل می کند.
• غذاهای سرخ شده: چربی و کالری بالایی دارند که باعث افزایش التهاب در بدن می شوند.
• چربی های ترانس: چربی های کیک صنعتی، بیسکوییت، چیپس و پفک تعادل هورمونی را دچار اختلال می کنند و کیفیت و سلامت تخمک و اسپرم را کاهش می دهد.
• نوشابه و نوشیدنی های قندی: باعث افزایش مقاومت به انسولین و بر هم خوردن تعادل هورمونی می شوند.
• شیرینی و قند مصنوعی: قند خون را به سرعت بالا می برند و تخمک گذاری را مختل می کنند.
• مصرف زیاد کافئین: بر کیفیت اسپرم و عملکرد تخمدان ها تاثیر منفی می گذارد.

جدول تغذیه مناسب برای درمان ناباروری در زنان و مردان

غذاهای مفید برای تقویت باروری زنان	غذاهای مفید برای تقویت باروری مردان
سبزیجات سبز تیره (کلم پیچ، اسفناج، شاهی) – تأمین فولات و آهن برای بهبود تخمک گذاری و تقویت دیواره رحم	مغزها و آجیل خام (پسته، گردو، بادام هندی) – سرشار از امگا ۳ و روی برای افزایش کیفیت و تحرک اسپرم
ماهی های آب سرد (سالمون، ساردین، تن تازه) – کمک به تعادل هورمونی و کاهش التهاب تخمدان ها	منابع پروتئین باکیفیت (تخم مرغ، مرغ بدون پوست، ماهی) – تقویت تولید و ساخت اسپرم سالم
چربی‌های مفید گیاهی (روغن زیتون بکر، آووکادو، کنجد) – بهبود جذب ویتامین های محلول در چربی و تنظیم هورمون ها	میوه های سرشار از ویتامین C (کیوی، پرتقال، توت ها) – محافظت از DNA اسپرم در برابر آسیب
لبنیات طبیعی و کامل (شیر و ماست ساده) – کمک به تعادل هورمونی و تأمین کلسیم	غلات سبوس دار (جو، برنج قهوه ای، نان سبوس دار) – تنظیم قند خون و حمایت از فرآیند اسپرم سازی
تخم مرغ کامل – منبع کولین و ویتامین D برای بهبود کیفیت تخمک	سبزیجات حاوی روی و فولات (بروکلی، اسفناج) – کمک به افزایش تعداد اسپرم
میوه‌های قرمز و بنفش (انار، بلوبری، تمشک) – آنتی‌اکسیدان قوی برای محافظت از تخمک	سیر و پیاز تازه – تقویت گردش خون و بهبود عملکرد بیضه ها
کربوهیدرات های پیچیده (کینوا، سیب زمینی شیرین) – کاهش مقاومت به انسولین و کمک به تخمک گذاری منظم	منابع غنی از سلنیوم و B12 (گوشت قرمز کم‌چرب، ماهی) – بهبود ساختار و بلوغ اسپرم
دمنوش های ملایم گیاهی (زنجبیل، بابونه) – کاهش التهاب و کمک به آرامش بدن	مصرف آب کافی – حفظ کیفیت مایع منی و جلوگیری از غلظت بیش از حد آن

نکته مهم:

کیفیت تخمک ۹۰ روز قبل از آزاد شدن شکل میگیرد و کیفیت اسپرم ۷۲ روز قبل تعیین می شود، یعنی اگر از امروز شروع به اصلاح تغذیه کنید، نتیجه آن را ۳ ماه بعد خواهید دید.

درمان نازایی با آی وی اف

در برخی مواقع، اصلاح تغذیه و سبک زندگی تاثیرات مثبتی برای بارداری نمی گذارند و مشکل زمینه ای و جدی تری وجود دارد. درمان نازایی با ای وی اف راهی موثر برای باردار شدن است و درصد موفقیت بالاتری نسبت به روش های اصلاح تغذیه ای دارد. در این روش، تخمک و اسپرم در آزمایشگاه ترکیب شده و سپس جنین به رحم منتقل می شود.

هزینه ivf چقدر است؟

هزینه پایه آی وی اف حدود ۶۰ میلیون تومان است که با داروها و هزینه های جانبی معمولا به حدود ۹۰ میلیون تومان می رسد. در صورت انجام خدمات تخصصی تر مانند تعیین جنسیت یا اقدامات پیشرفته روی جنین، هزینه ivf ممکن است به ۱۷۰ میلیون تومان هم برسد.

بهترین دکتر نازایی در تهران

انتخاب پزشک متخصص و با تجربه نقش مهمی در موفقیت باروری دارد، دکتر مهرنوش امیری به عنوان بهترین دکتر نازایی در تهران با بهره گیری از روش های نوین درمانی مانند آی وی اف و رویکرد درمانی موثر به همراه ارائه برنامه غذایی و مراقبت های لازم، خدمات تخصصی در حوزه نازایی، مشکلات باروری و حتی درمان نازایی ثانویه ارائه می دهند.

سوالات متداول

۱. برای درمان نازایی چه بخوریم که سریع تر نتیجه بگیریم؟

مصرف منظم سبزیجات برگ سبز، ماهی های چرب، مغزها، تخم مرغ و میوه های آنتی اکسیدانی سریعا کیفیت تخمک و اسپرم را بهبود می بخشند.

۲. زنان مبتلا به تنبلی تخمدان چه رژیمی داشته باشند؟

رژیمی با قند کم، کم کربوهیدرات ساده و سرشار از پروتئین و چربی های سالم بهترین انتخاب است، زیرا باعث کاهش مقاومت انسولینی و منظم شدن تخمک گذاری می شود.

۳. آیا مصرف مکمل ها برای درمان نازایی ضروری است؟

مکمل ها در صورت کمبود ویتامین هایی مانند D، فولیک اسید یا آهن، مفید هستند، اما مصرف آن ها باید زیر نظر پزشک انجام شود.

۴. اگر با تغذیه نتیجه نگیریم، قدم بعدی چیست؟

در صورتی که پس از اصلاح سبک زندگی و تغذیه، بارداری اتفاق نیفتد، بررسی تخصصی علت ناباروری و در صورت نیاز استفاده از روش هایی مانند آی وی اف توصیه می شود.